Ben jij wel gevaarlijk genoeg?

Artikel in de Vuurvogel over polariteiten

We stonden een tijd geleden in de vuurvogel met een artikel over polariteiten. De titel is: Ben jij wel gevaarlijk genoeg?

“I want to empower women”, Alexander McQueen

Sinds de tentoonstelling van Alexander McQueen in het Metropolitan Museum in New York vorig jaar, ben ik een grote fan van zijn kleding. Of het nou zijn interpretatie is van een avondjurk, een mantelpak of een bikini…zijn werk springt in mijn ogen direct van de pagina´s van de modebladen: super vrouwelijk, en tegelijk masculien stoer. De nieuwe creative director Sarah Burton, McQueens voormalige PA, is na zijn onverwachte dood dicht bij zijn lijn gebleven. Ze maakte onder meer furore met de trouwjurk van Kate Middleton en de creatie voor maid of honour Pippa Middleton. Waarom een modeontwerper in een nummer van de Vuurvogel over polariteiten? Omdat…zijn werk het thema zo helder illustreert.

In mijn werk voor Innercompas Therapie houd ik me regelmatig bezig met vrouwenthema´s. Wandelend door het Metropolitan Museum in New York, bedacht ik me dat veel vrouwen ‘de perfecte vrouw’ proberen te zijn. Perfectie bestaat slechts bij de gratie van dat wat imperfect is, ook in jou, in mij…on the edge. Is dat niet waar het leven ons voortdurend toe uitnodigt, om het prachtige tegelijk te leren ervaren met het gruwelijke? Juist om onze heelheid te kunnen omarmen? Het liet me niet los. Het was rustig in het museum totdat ik boven op de tweede etage in een wacht rij van een half uur terecht kwam voor de expositie Savage Beauty van Alexander McQueen. Even aarzelde ik: in de rij gaan staan terwijl mijn vliegtuig later op de dag zou vertrekken? Ik bleef staan, nauwelijks voorbereid op de ervaring die me altijd bij zal blijven. Direct bij de ingang van de tentoonstelling stapte ik de wereld van de dualiteit binnen zoals ik die in bespiegelingen had opgeroepen. McQueen geeft dit weer zoals ik het net beschreef: gruwelijk en prachtig. Hij legt in zijn werk het hele spectrum van de psyche bloot: leven en dood, licht en donker, verlangen en gemis, mannelijk en vrouwelijk, schoonheid en lelijkheid….. Steeds weer lijkt hij te zeggen: er zijn twee kanten in een, en schoonheid komt van binnenuit. En lelijkheid ook, denk ik erachter aan.

Terwijl ik daar zo liep, werd ik geroepen in mijn vrouwzijn. Hoe heel ben ik daarin? Ben ik gevaarlijk genoeg? Neem ik mijn schaduw voldoende aan? Komt mijn kracht voldoende tot uitdrukking?  Zijn mijn mannelijke en vrouwelijke kant in evenwicht? Zijn werk is een aanklacht, een oproep aan mij en de rest van wereld,

een visie op een toekomst  ‘waarin de ijskap smelt….het water stijgt en…leven op aarde zich opnieuw moet ontwikkelen om onder water te kunnen overleven of vergaan’, zoals hij zegt in zijn laatste collectie Plato’s Atlantis. Vlak voor de presentatie hiervan pleegde hij zelfmoord. Een prachtige tentoonstelling en een daad die afschuw oproept. Muziek, licht, film, mode…. elk middel werd ingezet om een totaalervaring te creëren die voorbij de schoonheid weet te verbijsteren. Zijn thema’s variëren van Jack the Ripper en Vampirella tot romantisch primitief. Kate Moss weet hij te vangen in een gefilmde hologram: van een witte blur verandert ze in een elf in kleren zo mooi, zo etherisch dat je even niets anders wil dan met haar meevliegen. ‘I am going to take you on journeys you never dreamed were possible’. Een quote uit de collectie die mij als vrouw weer uitnodigt om verder te gaan, mezelf te overstijgen, dingen te doen ‘I never dreamed of.’ Verderop een grote spiegelende box. De kijker ziet zichzelf, totdat het licht binnenin aangaat en drie adembenemend mooi geklede modellen verschijnen. Vervolgens wordt van achteren het beeld van een naakte vrouw geprojecteerd die duidelijk niet aan het schoonheidsideaal voldoet. En dan zie je jezelf weer. Tsja, schoonheid komt van binnen uit… Daar kan geen schoonheidscreme tegenop, zelfs plastische chirurgie haalt het niet bij het resultaat van schaduwwerk. Mcqueen, helemaal mee eens! Beauty comes from within. De poppen die zijn kleding droegen hadden bloedvlekken, want zo zei hij‘There is blood beneath every layer of skin’. Schaduw en pracht tegelijk. Zijn kleding is perfect gesneden, en vervolgens met een twist in elkaar gezet. ‘You have to know te rules, to be able to break them’. Alexander McQueen roept vrouwen op om de regels goed te kennen om ze vervolgens te breken

Overal in de tentoonstelling werd hij gequote. ‘I want to empower women. I want people to be afraid of the women I dress’, lees ik. En ik begrijp wat hij bedoelt. Een vrouw mag best een beetje gevaarlijker worden om gehoord en gezien te worden… ben ik te braaf? Ben jij te braaf? Zijn we nog te vaak bezig om perfect te zijn? Voor wie eigenlijk? Ik ken mijn eigen antwoord. Ik ben het liefst perfect, omdat ik zo geen risico loop om weggestuurd te worden…. Een overtuiging waar ik regelmatig de bijl in moet zetten, omdat ik anders zelf te weinig risico neem om echt goed te zijn in mijn werk.  Weet jij jouw antwoord? Waarom ben jij nog steeds bezig perfect te zijn? Hoe lang nog ga je dingen doen op deze manier? Wanneer ga je wat gevaarlijker worden? Wanneer ik? Wanneer wij – vrouwen?

Dit artikel is een co-productie van Andrea van Reeken-Slee en Wietske Jansen Schoonhoven. De in Ik-vorm geschreven tekst verwijst afwisselend naar een van beide.